Terug uit de VS. Bezoek gebracht aan Boston, New York en Washington. Crisis slaat hard toe. Vrijwel lege resturants, veel huizen te koop en New Yorkse taxi-chauffeurs die klagen over minder passagiers. Honderden van hen nemen zelfs ontslag.

In Washington o.a.State Department bezocht en ‘diplomacy’-conferentie in Renaissance Hotel toegesproken. Interessant om te horen dat ‘engagement’ een van de sleutel begrippen is. Het nieuwe Washington zal luisteren naar anderen en vooral de bondgenoten. De strijd tegen het internationaal terrorisme in met name Afghanistan en de tribale gebieden in Pakistan kan niet gewonnen worden zonder steun van anderen en dat betekent dat de druk op bondgenoten sterk zal toenemen. Amerikaanse aanpak in Afghanistan gaat meer lijken op de Nederlandse. Waardering voor de honderden scholen en ziekenhuizen die door Nederlanders zijn aangelegd. Ik heb de afgelopen dagen zo vaak het woord ‘soft diplomacy’ in Washington gehoord. Ik vind dat Nederland Obama hierin moet steunen. Doorgaan dus met de missie in Afghanistan na 2010. BBC-ABC-peiling geeft aan dat slechts 4% van de bevolking een terugkeer wil naar het Talibanbewind. 

En ook in principe (!) aangeven dat wij bereid zijn, net als Spanje, om een paar Guantanamo-gevangenen op te vangen. Wij moeten dan wel inzage inkrijgen in de desbetreffende juridische- en veiligheidsdossiers. Als hoeder van het internationaal recht en als land dat een politieke en militaire verantwoordelijkheid heeft in de strijd tegen het internationale terrorisme moet Nederland juist deze nieuwe regering steunen.

Een paar weken in het Witte Huis. Een nieuwe toon (voor 4 miljoen kinderen gezondheidszorg, Guantanamo Bay op termijn dicht etc.) maar ook wel even wennen. Altijd weer lastig die transformatie van campagnevoerder naar bestuurder. Bill Clinton werd destijds al vlotjes door ‘Time’ neergezet als de ‘incredible shrinking president’. Obama zette de afgelopen dagen hoog in met zijn economisch herstelplan: 80 senatoren zullen het steunen! Dus ook veel Republikeinen. Dat zal volgende week tegenvallen. Een paar zwakke onderdelen zijn nu weggehaald. Relatief flink wat geld voor een opknapbeurt van de Mall in Washington is nu niet echt de eerste prioriteit. Maar goed, het plan van meer dan 800 miljard komt er wel doorheen en dat is het belangrijkste. Bij niets doen komt de natie (de wereld) gevaarlijk dicht in de buurt van een depressie. Werkloosheid al op 7.8%. Zie ook mijn column van gisteren in FD.

Wat je hoort in Washington: Obamateam heeft schoonheidsfoutjes gemaakt, maar de president raakt absoluut niet in paniek en spreekt de laatste dagen weer vol passie zoals … in de campagne. De nadruk ligt op besturen maar een moderne president voert ook een permamente campagne voor zijn beleidsdaden.

Was een drukke mediaweek. Interviews met o.a. NOS over Armitage en zijn wel/niet bewering inzake de vraag om militaire steun aan Nederland voor de Irak-oorlog. Wie zijn politieke leven kent, moet concluderen dat ‘Tiny’ zoals Bush hem noemde nu niet bepaald een betrouwbaar politicus is. Regelmatig allerlei grote uitspraken (‘Meneer Musharaff als u niet meewerkt met de oorlog tegen het terrorisme bombarderen wij uw land terug naar het Stenen Tijdperk’) en dan weer ontkennen.

Volgende week mijn lezing in Washington over ‘president Obama vanuit Europeees perspectief’. Ik zie er zeer naar uit.

Interessant artikel van Thomas von der Dunk in januarinummer van Internationale Spectator en ook interessant boek van historicus Havenaar: ‘Eb en Vloed’. Ik bespreek het woensdag in Het Parool. Beiden leggen goed uit hoe verschillend Europa en Amerika zijn. Zij zijn ook voorzichtig zo niet negatief over toekomstige relatie. Natuurlijk, het Amerikaanse exceptionalisme, het religieuze karakter van die maatschappij, de gespierde buitenlandse politiek zeker in vergelijking met het verdeelde Europa scheppen afstand tot Europese landen. Maar ik ben wat die toekomstige relatie betreft optimistischer gestemd. In een steeds gevaarlijker ‘global village’ vallen belangen samen, zijn maatschappelijke problemen per definitie trans-nationaal en zal in toenemende grootschalig gedacht worden. Meer eenheid in Europa als geleidelijk natuurlijk proces dus. Europeanen zullen zich ook meer bewust zijn van gemeenschappelijke kernwaarden die we delen met de Verenigde Staten. Onder de pragmatische internationalist is bondgenoot Europa weer (meer) relevant.   

En zo kwam een mooie week ten einde. Iedereen blij, behalve 1 man zo lijkt het wel: Barack Obama. De ernst van Lincoln zag je op zijn gezicht. Logisch want de problemen zijn enorm. ‘Zonder precedent’, zei Obama zojuist op de Amerikaanse radio in zijn wekelijkse toespraak. Ook politiek bedoeld natuurlijk om zoveel mogelijk Congresleden onder druk te zetten zijn economische noodplan van 825 miljard dollar goed te keuren. Republikeinen willen dat in dat pakket meer belastingverlaging zit, Democraten juist meer overheidsuitgaven. Dat is al een grote uitdaging voor Obama op hele korte termijn want op 16 februari wil hij de wetgeving tekenen. Verder kunnen we spreken van een absoluut voortvarende start waarbij natuurlijk vooral de sluiting van Guantanamo Bay opviel.

Persoonlijk vond ik het ook een mooie week. Dadelijk in Een Vandaag leg ik uit waarom ik niet in Washington was. Niets kan Chicago overtreffen en ik had immers mijn belofte aan de Obamaclub om daar te verschijnen. Vandaag goede recensie van mijn Obamawereld in De Volkskrant. Wat haastig tot stand gekomen boekje want ik wilde persxe9 een antwoord geven op de vraag wat wij op buitenlands terrein van hem kunnen verwachten. En een herdruk. Nog een aardige site gevonden op internet: www.newseum.com Dit pas geopende museum over het nieuws in Washington, waar ik al een paar keer geweest ben, heeft een speciale expositie over ‘first dogs’. De hond van de president is je enige vriend in Washington wordt wel eens gezegd. Ook in dat soort details zijn Amerikanen bovenmatig geinteresseerd. En misschien is het wel waar dat een hond iets over z’n baas zegt.   

Guantanamo Bay dicht. Mooi, maar zo eenvoudig is het niet. Gevangenen naar het land van herkomst? Dat betekent ook Europese landen. Formeel ligt Guantanamo Bay buiten de Verenigde Staten. Ook Nederland steunt politiek en militair in NAVO-verband de internationale oorlog tegen het terrorisme. Voorkomen moet worden dat gevangenen worden teruggestuurd naar landen waar zij worden gemarteld. Ik vind dat Nederland een verzoek van president Obama om mee te helpen bij de ‘opvang’ van gevangenen niet op voorhand moet afwijzen. Wij willen graag de hoeder van het internationaal recht zijn en dat brengt ook voor ons een bijzondere verantwoordelijkheid met zich mee. Kortom, Guantanamo Bay is niet in alle opzichten een Amerikaanse aangelegenheid.

Gisteren interessante discussie gevoerd in perscentrum Nieuwspoort met o.a. staatssecretaris Frank Heemskerk, CDA Kamerlid Henk Jan Ormel en Clingendael Europa-deskundige Jan Rood. Teneur was dat we halfgod Obama moeten terug brengen tot menselijke proporties. Heemskerk sprak zijn zorg uit dat in deze moeilijke economische tijden de VS niet moeten overgaan tot een ‘buy American products’ politiek. Hij vond het verstandig dat bij de nieuwe reuze-investeringen in de Amerikaanse economie ook buitenlandse bedrijven betrokken worden. Ook op dat terrein geen protectionisme. Mbt de infrastructuur dacht hij natuurlijk aan de Nederlandse dijkenbouwers. Ormel en Rood concludeerden dat Europa zichzelf niet moet overschatten en de VS vooral als vragende partij kan verwachten inzake bijv. Afghanistan. In dit overgangstijdperk moet Europa in snel tempo meer eenheid vertonen. Liefst met een pragmatische, samenbindende president a la Obama. Er zal toch wel iemand zijn die aan dat profiel voldoet in ons werelddeel? Het was een mooie, druk bezochte bijeenkomst. Ga nu mijn column voor het FD schrijven. Maar weer eens over onszelf schrijven denk ik. Lees net dat Obama de eed opnieuw heeft afgelegd vanwege de hakkelfoutjes. Tja, heel menselijk dat zoiets kan gebeuren. Allerlei ‘detectives’ vermoeden hier een complot achter waarbij werd geprobeerd Obama op de een of andere manier onderuit te halen.

Viel de inauguratie-speech tegen? Ik sprak inmiddels diverse mensen die zeiden dat het een tikje saai was. Niet echt inspirerend. Ze hadden meer evrwacht. Ik vond het een goede en vooral verstandige toespraak. Geen campagne-retoriek maar duidelijk vertellen wat er aan de hand is. ‘Remaking America’ was het thema. Obama gaf een nieuwe koers richting de islamitische wereld aan. Hij klonk zeer gedecideerd en wilde vooral aangeven dat ook onder hem het terrorisme met veel, niet alle!, middelen zal worden bestreden. Hij sprak iedereen aan op een eigen verantwoordelijkheid. En zo klonk hij toch als een nieuwe Kennedy: ‘Ask not…’

Obama-event is restaurant Raar was een groot succes. Heel veel mensen en veel media. Uitstekende sfeer en perfecte organisatie. Het heerlijke Obama-diner smaakte naar meer. Vooral de lievelingssnack van Obama: de roti-bitterballen. Top!

Vroeg op. Naar Hilversum. Vandaag de historische dag waarop Obama iedere Amerikaanse- en wereldburger zal aanspreken op zijn/haar verantwoordelijkheid de handen uit de mouwen te steken. Als iemand mensen kan mobiliseren is hij het. Ik zie wel het beeld voor me van een ernstig zieke patient die werkelijk al z’n hoop op de arts heeft gevestigd. Verwachten we niet teveel van Obama? De last op zijn schouders is enorm. Zelden is zo naar een inauguratietoespraak uitgekeken. Obama moet zijn als een nieuwe Roosevelt met zijn Nieuwe New Deal. Bush verdwijnt in de geschiedenisboeken. Rond het Witte Huis ‘bouwen’ momenteel actievoerders een berg van tweedehands schoenen. Hoe symbolisch. Maar vanaf vandaag is het Obama, Obama en nog eens Obama. De ceo’s van de grote bedrijven zie je nauwelijks meer in de media. Twee oorlogen en een economie die niet meer beweegt. Zie de auto-industrie. De wielen onder de Amerikaanse Droom zijn tot stilstand gekomen. Maar genoeg gesomber. Vanavond is het in Washington/Amerika en in Den Haag feest. In het zo grote restaurant Raar in ons eigen Scheveningse ‘Fishpackingdistrict’ zullen we met vele honderden mensen kijken naar zijn inauguratie. Proost Barack! De mensen van de Obamaclub rekenen erop dat je in ieder geval Nederland een keer bezoekt. 

‘Just in’ : 80% van de Amerikanen is enthousiast over Obama. Hoogste percentage voor een aantredende president sinds Reagan. Vooral ook hoog als je weet dat bijna de helft van de Amerikanen op McCain heeft gestemd.  Maar hoe zit dat dan met Nederland waar vrijwel iedereen al achter Obama stond/staat? Jammer van het slechte weer want anders zou je kunnen verwachten dat mensen hier massaal de straat op gaan om feest te vieren. Heeft wel iets wonderlijks dat Obama-enthousiasme alhier. Al dat Amerikaanse moralisme, wij zijn toch zo nuchter? Daar houden wij toch niet van? Hij is een dominee-dokter-politicus. Of is Obama in Nederland het medicijn tegen ons negativisme en cynisme van de laatste jaren? 

Vanmorgen interview gehad met RTL over Michelle Obama. Journalist wilde weten of het niet gevaarlijk is dat een First Lady als niet gekozen adviseur politieke invloed krijgt. ‘Maar goed dat zij zich geheel op de kinderen richt’, zo probeerde hij mij wat uit de tent te lokken. Ik vind dat onzin. De president heeft de politieke verantwoordelijkheid en adviseurs zijn per definitie niet gekozen. Michelle zal volop in de spotlight staan. In eerste instantie als een nieuwe zwarte Jackie. Elegant, modebewust en meer van dat soort ongevaarlijke steekwoorden. Voorlopig houdt zij zich politiek gedeinsd. De Obama’s hebben gezien hoe Hillary met haar gezondheidsplannen meteen in de voorste linies werd geparachuteerd. Dat pakte slecht uit. Michelle is een sterke, intelligente persoonlijkheid die haar rol zal opeisen. Net als … Hillary Clinton destijds maar dan wel met politiek wat minder gevoelige onderwerpen.